ปลากัดภาคกลาง หรือชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Betta splendens มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมในพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำภาคกลางของประเทศไทย พบได้ทั่วไปในนาข้าว ห้วย หนอง และคลองที่มีน้ำนิ่ง ลักษณะเด่นคือมีลำตัวทรงกระบอก สีพื้นเดิมจะเป็นสีน้ำตาลอมเขียวหรือน้ำเงิน มีขีดดำขนานตามความยาวลำตัวในระยะพัก และมีครีบที่สั้นคล่องตัว
ลักษณะแก้ม: มีการจำแนกตามจำนวนแถบสีแดง
แถบแดง 1 ขีด
แถบแดง 2 ขีด
ลักษณะเกล็ด สีของเกล็ดส่วนบนลำตัวมีสีเขียว หรือฟ้า หรือเกล็ดไม่มีสี หรือมีจุดสีเขียว หรือสีฟ้าขึ้นประปรายบริเวณหลัง จำนวนน้อยถือว่าเป็นลักษณะเด่น โดยสามารถแบ่งความสวยงามของเกล็ดได้ดังนี้
เกล็ดสีเขียว หรือฟ้าขึ้นประปราย
เกล็ดสีเขียวเรียงเต็มหลัง
เกล็ดสีฟ้าเรียงเต็มหลัง
การพัฒนาจากปลาป่าสู่ปลาสวยงามโลก
ปลากัดสายพันธุ์นี้คือ บรรพบุรุษของปลากัดสวยงามทุกประเภทในปัจจุบัน (เช่น หางพัด, หางมงกุฎ, หูช้าง) ด้วยความสามารถในการปรับตัวและยีนที่เอื้อต่อการแสดงสีสันที่หลากหลาย ทำให้คนไทยใช้ภูมิปัญญาในการคัดเลือกและผสมข้ามสายพันธุ์ จนเกิดเป็นสีสันที่ฉูดฉาดและรูปทรงครีบที่วิจิตรบรรจง ส่งออกไปสร้างชื่อเสียงและรายได้มหาศาลจากนักเลี้ยงทั่วโลก
แก้มแดง ภาคกลาง
คุณค่าทางมรดกวัฒนธรรมภาคกลาง
สัญลักษณ์นักสู้: ปลากัดภาคกลางสะท้อนถึงเลือดนักสู้ที่อดทนและสง่างาม
ภูมิปัญญาการคัดสายพันธุ์: ชาวบ้านในภาคกลางมีเทคนิค การคัดสาย (Line Breeding) ที่ประณีต ซึ่งเป็นรากฐานของวิชาพันธุกรรมศาสตร์พื้นบ้านที่สืบทอดกันมาหลายร้อยปี